Ana sayfa Elektrik Elektrik Üretim Santralleri

Elektrik Üretim Santralleri

209
0
PAYLAŞ

Dünyamızda hızlı bir şekilde artan nüfus popülasyonunun ve gelişen teknolojinin ihtiyacı olan elektrik enerjisi santrallerde üretilmektedir.

Santrali kısaca tanımlayacak olursak enerji üretilen , enerjinin dönüştürüldüğü yerdir. Santrallerden bahsederken termodinamiğin 1.kanunu olan enerjinin korunumu yasasından bahsetmemek olmaz . James Joule‘ün de ifade ettiği gibi enerji vardan yok yoktan var edilemez ; sadece enerji şekil değiştirir. Santrallerde yapılan işlemde tam olarak enerjinin şeklini değiştirmektir.

Temel olarak 7 tip santral çeşiti vardır. Bunlar ;

1-) Hidroelektrik santraller (HES)

Hidroelektrik santrallerde suyun kinetik enerjisinden yararlanılır. Barajlarda biriktirilen sular baraj kapaklarının açılmasıyla harekete geçer. Oluşan kinetik enerji tribünleri döndürerek jeneratör yardımıyla hareket enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür. Üretilen enerji akarsuyun debisine bağlı olarak değişmektedir.

Ülkemizdeki en fazla güç üreten HES’ler

  • Atatürk barajı ve HES               2.405 MW                      ŞANLIURFA
  • Karakaya barajı ve HES            1.800 MW                     DİYARBAKIR
  • Keban barajı ve HES                  1.330 MW                      ELAZIĞ

Dünyadaki en fazla güç üreten HES’i Çin’de 22.5 milyar dolara mal olan Yangtze nehri üzerine kurulan yapımında 1.4 milyon kişinin çalıştığı Üç Boğaz Barajı 22.500 MW üretmektedir.

HES’ler barajlarda su tuttuğu için ağaçların kurumasına ve canlıların ölümlerine neden olmaktadır.

2-) Termik santraller

Termik santrallerde buhar gücüyle enerji üretmektedir. Buhar gücünü ise linyit kömürü , fuel-uoil , kömür , sıvı yakıtlar ,fosil yakıtlar ile kazanlarda ısıtılan suyun buharından elde edilir. Bu buharlar yüksek,orta ve alçak basınçlı tüplerin içinden geçerek generatöre bağlı türbinleri döndürmesi ve yeniden soğutularak su haznesinde biriktirilip tekrar kaynama tüplerine taşınması esasına dayalı bir çeşit devri daim düzeneği üzerine kuruludur.

  • Zonguldak Eren                                         2.790 MW      ZONGULDAK                    İthal Kömür
  • Afşin-Elbistan B Termik Santrali        1.440 MW      KAHRAMANMARAŞ        Linyit
  • Afşin-Elbistan A Termik Santrali        1.440 MW      KAHRAMANMARAŞ        Linyit

Hava kirliliğine sebep olduğu için dünya büyük bir hızla termik santralleri emekliye ayırmaktadır.

3-) Nükleer santraller

Nükleer santral, yakıt olarak radyoaktif maddeleri kullanarak, elektrik enerjisi üreten sistemlere verilen isimdir.Bu radyoaktif maddeler uranyum ,toryum , plütonyumdur. Bu atomların parçalanması sonucu yüksek ısı açığa çıkmaktadır. Bu ısıyı tribün ve generatör yardımıyla elektrik enerjisine dönüştürürüz.

Nükleer santrallerde atomların parçalandığı bölgeye reaktör denir. Atomların parçalanması sırasında ki ısı ile buharlaşan su buharı kazanlarda toplanarak basıncı arttırılır ve su buharı tribünlerine püskürtülür. Ve generatör yardımıyla elektrik enerjisi elde edilir.

NÜKLEER SANTRALİN ZARARLARI

  • Akarsulara  veya atmosfere karışması durumunda doğaya hayvanlara ve insanlar için önlenemez tehlikelere yol açacaktır.
  • Nükleer atıkların depolanması en büyük problemlerden biri 1993 yılında nükleer atıkların okyanusları yasaklanmasına rağmen ABD ve 13 avrupa ülkesi atıkları okyanuslara atmaya devam etti okyanus diplerinde tonlarca nükleer atık olduğu tahmin ediliyor. Şuan için ise en geçerli çözüm atıkların çelik konteynerlere konulup yoğunluğu yüksek betonlarla toprağın yüzlerce metre altına gömülmesidir. Plütonyum en aktif kanser maddesidir ve doğada 250 yılda yok olur.
  • Nükleer santral çalışırken stronsiyum maddesi açığa çıkar. Bu ağır metal içeren madde yağmurlarla toprağa ordan bitkilere (meyve , sebze) oradan da vücudumuza girerek lösemiye neden olmaktadır. Doğadaki ömrü 270 yıldır.

NÜKLEER KAZALAR

  • Çernobil Ukrayna 26 Nisan 1986 gününde meydana gelen kazada atmosfere büyük miktarda fisyon ürünleri salgılandı 9000 kişi öldü on binlerce kişinin genetiği bozuldu. Kaza o kadar büyüktü ki 2 hafta sonra İngiltere’nin Galler bölgesinde ki yeşil alanlarda yüksek radyoaktivite ölçüldüğü için koyun ve sığırların girişleri yasaklandı.Ülkemizde Karadeniz bölgesinde ki kanserlerin fazla ve yüksek oranla ölümle sonuçlanmasının başlıca sebebidir ve genetik aktarımı halen devam etmektedir.
  • Fukusima nükleer santral kazası 2011 de Töhoku depremi ve tsunamisi sonrasında oluşan afet sonucunda atmosfere radyoaktif madde sızmıştır ve halende sızmaya devam etmektedir. 9 büyüklüğünde ki depremin sebep olduğu sızıntıdan kaynaklanan ölü sayısı her geçen gün artmaktadır. Tokyo şehir suyu ve İzlanda’da radyasyondan etkilenmektedir.

4-) Rüzgar santralleri

Havanın kinetik enerjisinden (rüzgardan) faydalanarak rüzgar pervaneleri çevirir. Panellerin dönmesiyle elektrik enerjisi üretilir.

  • Yenilenebilir ve temiz bir enerji kaynağıdır, çevre dostudur.
  • Kaynağı güvenilirdir, tükenme ve zamanla fiyatının artma riski yoktur.

Ülkemizde ki en büyük rüzgar santrali Manisa-Soma da bulunmaktadır. Kurulu gücü 240 MW ‘ dır.

5-) Güneş santralleri

Ülkemiz coğrafi konumu itibariyle günlük ortalama 7.5 saat güneşlenme süresi vardır. Bu sebepten dolayı güneş enerjisi ülkemizde her geçen gün daha yaygınlaşmaktadır.

2 çeşit güneş santrali bulunmaktadır.

Fotovoltaik (PV) : Güneş enerjisini direk elektrik enerjisine çeviren yarı iletken malzemelerden yapılan panellerdir.

Isıl Güneş Teknolojileri ve Odaklanmış Güneş Enerjisi (CSP) : Güneş enerjisinden elde edilen ısının elektrik enerjisine çevirilerek kullanıldığı sistemlerdir.

Toplamda 430 bin m2’lik alana kurulan Konya Kızören Güneş Enerji Santrali 20.000 hanenin elektrik ihtiyacını karşılamaktadır.Toplam 22,5 MW kapasiteye sahiptir.

6-) Jeotermal santraller 

Jeotermal enerji yeraltında magmada depolanmış yüksek sıcaklık ve basınca sahip ısı enerjisi demektir. Jeo yeryüzü termal ise ısı anlamına gelmektedir. Magmanın ısıttığı kayalara gelen su +150 santigrad dereceye kadar ısınarak kaynar ve buharlaşır. Bunun örnekleri gayzerler ve volkanlardır. Bu su buharı  buhar tribününü döndürerek elektrik enerjisini üretir.

Kızıldere 3 JES           Denizli    165 MW

Efeler JES                    Aydın      115 MW

Dünyanın en büyük jeotermal enerji santrali The Geysers Jeotermal Santrali, ABD ‘nin Kaliforniya eyaletinde bulunmakta ve yaklaşık kurulu gücü 1.517MW ‘tır

7-) Doğal gaz Kombine tip santraller

Yakıt olarak doğal gaz kullanılmaktadır. Gaz tribünlerinin yanı sıra gazın yanmasıyla oluşan buhardan da faydalanılarak buhar tribününden de elektrik enerjisi elde edilmektedir. Ülkemiz doğal gazı dışarıdan almasına rağmen doğal gaz santrali bulunmaktadır.

Gebze Doğal Gaz santrali  Sakarya   1.540 MW

İzmir Doğal Gaz santrali   İzmir        1.520 MW

 

Ülkemizde Santral Çeşitlerine göre enerji karşılama oranları

Hidroelektrik                 % 32.93

Doğal gaz                        % 32.18

Termik                             %  21.54

Rüzgar                              % 8.41

Güneş                               % 3 .59

Jeotermal                        % 1.24


 

KAYNAK: TIKLAYINIZ

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your name here
Please enter your comment!